Ojcowski Park Narodowy

Pieskowa Skała

Historia zamku

Inskrypcja na baszcie w Pieskowej Skale Pieskowa Skała po raz pierwszy wzmiankowana była w roku 1315. W dokumencie wydanym przez Władysława Łokietka pojawia się pod nazwą "Peskenstein", prawdopodobnie jako drewniany gród obronny założony przez Henryka Brodatego na terenie dzisiejszej wsi Sułoszowa.
Kazimierz Wielki wybudował na obecnym miejscu (I poł. XIV w.) zamek królewski, jako kolejne ogniwo w łańcuchu obronnym "orlich gniazd".
Zamek składał się z części górnej i dolnej. Zamek górny (nie zachowany) stał na niedostępnej skale Dorotka.
Zamek Pieskowa Skała - widok z lasu (40 KB) W 1377 r. zamek zostaje nadany Piotrowi Szafrańcowi przez Ludwika Węgierskiego, a Władysław Jagiełło przekazał zamek synowi Piotra Szafrańca, również Piotrowi. Syn Piotra II Szafrańca (kolejny Piotr) oraz jego wnuk (Krzysztof) korzystając z dogodnego położenia zamku, napadali na kupców przejeżdzających doliną. W 1484 r. Krzysztof Szafraniec został za to ścięty na Wawelu. W czasie panowania nad zamkiem rodziny Szafrańców zostaje on przebudowany, a w latach 1542-80 zamieniony w renesansową rezydencję.
Po śmierci ostatniego z Szafrańców Jędrzeja (1608 r.) kilkakrotnie zmienia właścicieli, a w 1640 r. staje się własnością Michała Zebrzydowskiego. Wtedy też zamek zostaje po raz kolejny rozbudowany. Powstają fortyfikacje bastionowe i kaplica św. Michała.
Park Zamkowy w Pieskowej Skale (76 KB)W czasie potopu szwedzkiego (1655 r.) zniszczony i rozgrabiony, a w 1718 r. zniszczony przez pożar odzyskuje dawną świetność po odbudowie (1768 r.) już jako siedziba Wielopolskich.
W roku 1787 zamek gościł króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
W 1842 r. zostaje własnością Mieroszewskich. W wyniku pożaru w roku 1850 została zniszczona, a w 3 lata później zawaliła się najstarsza część zamku, zamek górny stojący na Skale Dorotki.
W czasie Powstania Styczniowego służył jako obóz dla oddziałów Mariana Langiewicza. W tym czasie rosyjska artyleria uszkodziła go i spowodowała kolejny jego pożar.
Pieskowa Skała - widok od strony Sułoszowej (19 KB)Później zamek był jeszcze przebudowywany przez Sobiesława Mieroszewskiego, jednak pod koniec XIX w. Mieroszewscy sprzedali zaniedbaną już rezydencję, a nowi właściciele nie byli w stanie jej utrzymać.
W 1903 r. zamek wykupiła spółka Towarzystwo Akcyjne Pieskowa Skała utworzona przez Adolfa Dygasińskiego i przekształciła w luksusowy pensjonat.
W czasie II wojny światowej w zamku działał sierociniec, głównie dla dzieci z kresów wschodnich.
Po wojnie został przejęty przez Skarb Państwa i przekazany Ministerstwu Rolnictwa na siedzibę zarządu spółdzielni rolniczych.
W 1949 r. zamek przejęło Ministerstwo Kultury i Sztuki. Rozpoczęto prace konserwatoskie (ukończone w 1970 r.) pod kierunkiem prof. dr Alfreda Majewskiego, którym zawdzięczamy dzisiejszy wygląd zamku.

Zamek i jego otoczenie

Plan I piętra zamku (18 KB)Obecnie w zamku mieści się biblioteka Sapiehów z Krasiczyna (28 tys. tomów) oraz muzeum (Oddział Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu) prezentujące przemiany stylowe zachodzące w sztuce polskiej i europejskiej od XV w. do poł. XIX w. (malarstwo, rzeźba, wyroby ceramiczne, przemysł artystyczny).
Niestety eksponaty nie pochodzą z pierwotnego wyposażenia zamku, które uległo całkowitemu rozproszeniu.

Plan Parku Zamkowego w Pieskowej Skale (39 KB) W jednym z bastionów (północnym) działa kawiarnia "Zamkowa". Z jej tarasu roztacza się malownicza panorama północnej części Doliny Prądnika i zamku z ogrodem włoskim, zrekonstruowanym w latach 50-tych XX w. przez prof. Gerarda Ciołka.

Do zamku przylega park krajobrazowy, w którym stoi drewniana altana neogotycka z XIX w.
U jego stóp, w dolinie leży kilka stawów z XVI w. Między nimi, przy ścieżce prowadzącej z zamku znajduje się tablica pamiątkowa z okresu Powstania Styczniowego, poświęcona poległym pod Wielmożą i Skałą:

"Tu spoczywa sześćdziesięciu pięciu nieznanych powstańców polskich z 1863 roku,
a wśród nich Rosjanin kapitan Andrzej Afanasjewicz Potiebnia,
który krwią swoją uświęcił przymierze między Polakami a Rosjanami.
Wieczna chwała bojownikom za Waszą i Naszą wolność"

Maczuga Herkulesa  w Pieskowej Skale (31 KB)Kilkadziesiąt metrów na południe od tego miejsca stoi najbardziej znana skałka Ojcowskiego Parku Narodowego, Maczuga Herkulesa, z którą związana jest legenda.

Na zamku kręcono sceny do wielu filmów i seriali, m.in. "Janosik" i "Stawka większa niż życie".

O Pieskowej Skale mówi jeden z Sonetów Ojcowskich (J.Cyra).

Ceny biletów:
normalny - 7,50 zł
ulgowy - 4,50 zł
w środy wstęp wolny

Copyright (c) 2000-2008 Piotr Łotocki