Jaskinia Wierzchowska Górna

Jaskinia Wierzchowska Górna jest największą ze znanych jaskiń na obszarze krakowskim, a drugą na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Łączna długość jej korytarzy wynosi 975 m, a Hala Wielka Dolna jest jedną z największych komór na Jurze.
Leży w górnym odcinku Doliny Kluczwody, na lewym zboczu, w masywie skalnym Berdo. Posiada trzy otwory wejściowe, skomplikowany system korytarzy i komór. Dwa z otworów znajdują się ok. 10 m nad dnem doliny, a trzeci kilkanaście metrów wyżej.

Pierwsza wzmianka o grocie pochodzi z 1853 r., a w II poł. XIX w. miały miejsce liczne badania archeologiczne prowadzone przez Jana Zawiszę (1871-73) i Gotfryda Ossowskiego (1884-86). Znaleziono m.in. kości niedźwiedzia, lwa, hieny i renifera jaskiniowego oraz ślady pobytu człowieka (neolit). Kolejne badania przeprowadzono dopiero w latach 70-tych XX wieku z ramienia Muzeum Archeologicznego w Krakowie.
Jaskinię Wierzchowską Górną zwiedzano już w drugiej poł. XIX w. Na początku XX w. jaskinia nie była zabezpieczona, co doprowadziło do jej dewastacji. W 1933 r. starosta olkuski objął jaskinię opieką, lecz dopiero w 1966 r. uznano ją za pomnik przyrody nieożywionej.
W lipcu 1997 r. znad jaskini oderwał się ogromny głaz wapienia, który spowodował zasypanie pierwszego (największego) otworu wejściowego.
Był to największy obryw skalny na Jurze w XX w.

Wnętrze jaskini jest oświetlone elektrycznie; panuje tu charakterystyczny, jaskiniowy, mikroklimat (temp.: 7,5°C, wilgotność pow. 95%). Występują liczne ciekawe formy krasowe, jak kominy, kotły wirowe, meandry oraz nacieki (makarony, "Kropielnica", "Róża", "Jaszczurka").
W grocie urządzona jest wystawa m.in. narzędzi z epoki kamienia, kości zwierząt jaskiniowych i nietoperzy. Można także spotkać nietoperza, czy pająka meta Menardi.

Jest też dodatkowa atrakcja - niespodzianka, ale żeby dowiedzieć się jaka trzeba jaskinię zwiedzić.

Ceny biletów:
normalny - 12 zł
ulgowy - 10 zł
dzieci w wieku 5-6 lat - 5 zł
dzieci do lat 6 - grupowo - 4 zł (opieka 1/10 bezpłatnie)
filmowanie - 5 zł
fotografowanie - 2 zł