Ruiny zamku Kazimierza Wielkiego
w Ojcowie

Historia zamku

Pierwsza wiarygodna wzmianka o castrum Oczecz pochodzi z roku 1370, kiedy to zamek pełnił już funkcje obronne, jednak kwestia istnienia zamku przed XIV wiekiem pozostaje nie rozstrzygnięta. Legendy o Witysławie z Ogrodzieńca porwanej i uwięzionej w ojcowskim zamku przez Skarbimira, wojewodę krakowskiego oraz o ukrywaniu się Władysława Łokietka, późniejszego króla Polski, w jaskiniach Ojcowa zdają się potwierdzać przypuszczenia o istnieniu zamku lub drewnianego grodu w miejscu późniejszego, wzniesionego przez Kazimierza Wielkiego.
Według tej tradycji król Kazimierz Wielki nadał warowni imię Ociec u Skały na pamiątkę tułaczki swego ojca po lasach i jaskiniach Doliny Prądnika.
Trzon zamku włączonego w system obronny "orlich gniazd" tworzyła ośmioboczna wieża, wyższa od dzisiejszej o kilka metrów, która wraz z bramą wjazdową, częścią mieszkalną, murami obronnymi i częściowo zwodzonym mostem stanowiła trudną do zdobycia twierdzę.
Kazimierz Wielki ustanowił zamek ojcowski siedzibą starostwa niegrodowego; starostami na zamku byli m.in. Jaśko z Korzkwi, Piotr Szafraniec z Łuczyc (właściciel zamku w Pieskowej Skale), Jan Boner, Myszkowscy.
W XVII w., w czasie panowania na zamku rodu Korycińskich, był on dobrze ufortyfikowaną twierdzą, która nie oparła się jednak szwedzkiemu "potopowi". Zamek nie został jednak, jak się powszechnie uważa, spalony lecz po zajęciu przez Szwedów i zdobyciu przez nich Krakowa spełniał rolę spichlerza oraz magazynu broni.
Po zakończeniu wojen Stefan Koryciński podjął się odbudowy zamku, którą po jego śmierci kontynuowała żona Anna Petronela. Kolejnymi właścicielami zamku byli: Mikołaj Andrzej Koryciński, Jan Kazimierz Warszycki (pan na Pilicy i Ogrodzieńcu), Łubieńscy oraz Załuscy.
5 lipca 1787 r. na zamku ojcowskim gościł, przyjmowany przez ostatniego polskiego starostę Teofila Załuskiego, król Stanisław August Poniatowski.
Upadek Rzeczypospolitej, a następnie klęska Napoleona sprawiły, że Ojców znalazł się w Królestwie Kongresowym i został przejęty przez skarb państwa. Zamek, nie zamieszkały na stałe od 1803 roku zaczął popadać w ruinę. W 1826 r. jedna ze ścian budynku zawaliła się i zsunęła się ze skały.
W 1829 r. rząd rosyjski sprzedał zamek Konstantemu Wolickiemu, który kazał rozebrać mury pozostawiając wieżę i bramę wjazdową ...

Próby odbudowy i rekonstrukcji

Jeszcze w XIX w. podejmowano próby odnowienia, a nawet rekonstrukcji warowni.
W 1835 r. zamek kupił na licytacji Wojciech Prędowski, który zlecił wykonanie projektu odbudowy zamku w stylu neogotyckim.
W 1859 r. właścicielem został Aleksander Przeździecki, który planował pełną odbudowę zamku. Rozpoczął nawet, jedną z pierwszych na Jurze prac konserwatorskich, niestety przerwaną z powodu wybuchu Powstania Styczniowego.
Jan Zawisza i Ludwik Krasiński kontynuowali te prace, w 1893 r. zlikwidowano most zwodzony, zasypano fosę, ze względu na słabą wytrzymałość murów obniżono wieżę (o ok. 6 m.). Dalsze prace, ze względu na śmierć Ludwika Krasińskiego podjęła dopiero w 1913 r. Ludwika Czartoryska, nowa właścicielka Ojcowa, która pokryła wieżę nowym dachem i odnowiła bramę wjazdową.

W roku 1958 podjęto amatorskie próby remontowe, szybko jednak wstrzymane przez konserwatora zabytków. W latach 1980-82 odnowiono i częściowo zrekonstruowano dachy wieży i bramy wjazdowej. W 1980 r. powołano Komitet Odbudowy Zamku w Ojcowie, który rozpadł się w 1981 r. po śmierci jego przewodniczącego, prof. Kordasa.
Od 1992 r. trwają ciągłe badania i prace konserwatorskie, podczas, których odkryto (1992) resztki narożnych baszt.

Dzień dzisiejszy

Ze średniowiecznej warowni pozostała dzisiaj tylko malownicza ruina, na którą składają się zachowane resztki murów obronnych i budynków mieszkalnych, budynek bramy wjazdowej z wystawą dotyczącą historii zamku i jego właścicieli oraz makietą rekonstruującą wygląd ojcowskiego "orlego gniazda", ośmioboczna wieża-słup stojąca na skale Stopka, a także kuta w skale studnia o głębokości prawie 20 m (pierwotnie 48 m), przykryta kratą.

Latem 1999 r. została wycięta część drzew porastających Górę Zamkową, co odsłoniło sporą część murów oraz bramę wjazdową, która stała się mocniejszym akcentem w ogólnym zarysie ruiny.

Z zamku, obok wieży, rozpościera się przepiękny widok (szczególnie w maju i październiku) na południową część Doliny Prądnika i myślę, że również dlatego warto zajrzeć w to miejsce, które po wsze czasy zapisało się w historii narodu polskiego.

Zainteresowanych dokładniejszą historią zamku ojcowskiego, jego właścicieli oraz Doliny Prądnika i jej mieszkańców odsyłam do lektury książek prof. Alicji Falniowskiej-Gradowskiej:"Ojców w dziejach i legendzie" i "Dzieje zamku ojcowskiego".

A tu możecie zobaczyć jak wygląda bilet na zamek i przeczytać jeden z Sonetów Ojcowskich. O zamku właśnie.

Ceny biletów:
normalny - 1,65 zł
ulgowy - 1,07 zł